საქართველო არ არის მხოლოდ წერტილი რუკაზე; ის არის ევროპული სულის უკიდურესი ფორპოსტი, რომელიც დღეს უკრაინასთან ერთად სუნთქავს. ქართული საზოგადოებისთვის უკრაინა დღეს სარკეა. ჩვენ ვხედავთ მათ ნანგრევებში ჩვენს დანგრეულ სახლებს, მათ დევნილებში - ჩვენს აფხაზეთსა და სამაჩაბლოს. როდესაც ქართველი ხალხი უკრაინელ დევნილს კარს უღებს, ის ამით საკუთარ წარსულს მკურნალობს. ეს არ არის მხოლოდ ქველმოქმედება; ეს არის ეროვნული ღირსების აქტი, რომელიც ამტკიცებს, რომ ოკუპაციამ ჩვენში ადამიანი ვერ მოკლა.
ავტორი რაულ ჩილაჩავა10 წთ წაკითხვა
გაზიარება:
დიპლომატიური გონიერება
"მეორე ფრონტის" შიშმა ევროპული მომავლის რწმენა არ უნდა წაგვართვას!
საქართველო გლობალური ქარიშხლის ფონზე:
გამოწვევები და არჩევანი
რუსეთ-უკრაინის ომზე აქამდე სულ ჩემი კიეველი ფინია წერდა. „ჩაპას წერილები მსოფლიოს ძაღლებს და ადამიანებს“ უკვე გამოვიდა ცალკე წიგნებად ქართულ, უკრაინულ და ინგლისურ ენებზე. სანამ ჩაპა ახალ წიგნზე მუშაობს, გადავწყვიტე მეც შევეხო თანამედროვეობის ამ უმნიშნელოვანეს თემას. ამთავითვე ვიტყვი: აქამდე მოძმე ორი ერის ომი არ არის მხოლოდ ლოკალური კონფლიქტი; ეს არის ფუნდამენტური ბრძოლა საერთაშორისო წესრიგისა და იმ ღირებულებებისთვის, რომლებზეც თანამედროვე ცივილიზაცია დგას.
საქართველოსთვის ეს ომი განსაკუთრებით მტკივნეულია, რადგან ჩვენი ქვეყანა ჯერ კიდევ 2008 წელს გახდა იმავე აგრესიული პოლიტიკის მსხვერპლი, რომელსაც დღეს უკრაინა გმირულად უპირისპირდება. ჩვენ აღმოვჩნდით გეოპოლიტიკურ ლაბირინთში: ერთი მხრივ, არსებობს ევროატლანტიკური მისწრაფება და სოლიდარობა უკრაინის მიმართ, მეორე მხრივ კი - ოკუპირებული ტერიტორიებიდან მომავალი პირდაპირი სამხედრო საფრთხე.
რუსული „რბილი ძალა“ და ჰიბრიდული ომის მეთოდები მუდმივად ცდილობს ქვეყნის შიგნით პოლარიზაციის გაღრმავებასა და დასავლური კურსის დისკრედიტაციას. ამ ვითარებაში, საქართველოს როლი, როგორც ევროპისა და აზიის დამაკავშირებელი უსაფრთხო დერეფნისა, კიდევ უფრო კრიტიკული ხდება. საინფორმაციო გამოშვებებში უკრაინის დანგრეული ქალაქებისა და გადამწვარი სოფლების ხილვა ქართველებისთვის მხოლოდ ვიდეოკადრები არ არის. ესაა საკუთარი წარსულის გაცოცხლება - აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის ტრაგედიების ექო. საქართველომ ათასობით უკრაინელი შეიფარა, რაც კიდევ ერთხელ უსვამს ხაზს ჩვენს საერთო ბედსა და მორალურ პასუხისმგებლობას.
როგორია საქართველოს პერსპექტივა ამ ქაოსში? გამოსავალი მხოლოდ რამდენიმე მიმართულებით შეიძლება მოიძებნოს. აუცილებელია სტრატეგიული სიმტკიცე: ევროკავშირის წევრობის კანდიდატის სტატუსი უნდა იქცეს რეალური რეფორმების ძრავად და არა მხოლოდ პოლიტიკურ ლოზუნგად. გვჭირდება უსაფრთხოების ახალი გარანტიები ანუ პარტნიორებთან მუშაობა თავდაცვისუნარიანობის ისეთ დონემდე ასამაღლებლად, რომელიც ნებისმიერ აგრესიას აზრს დაუკარგავს
. უმნიშვნელოვანესია ეკონომიკური დამოუკიდებლობაც: რუსული ბაზრის ალტერნატივების მოძიება და „შუა დერეფნის“ პროექტის მაქსიმალური ათვისება. უკრაინის გამარჯვება და მისი ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენა პირდაპირ კავშირშია საქართველოს დეოკუპაციასა და სტაბილურობასთან. ჩვენი ქვეყნისთვის ეს პერიოდი არის გამოცდა - შევძლებთ თუ არა შევინარჩუნოთ მშვიდობა ისე, რომ არ დავთმოთ ჩვენი ღირსება და ევროპული მომავალი.
გამოსავალი ერთიანობაშია: როგორც შიდაპოლიტიკურ, ისე საერთაშორისო დონეზე პარტნიორებთან მჭიდრო კოორდინაციაში. საქართველო გლობალური რეფორმაციის ეპიცენტრშია. დღეს, როდესაც უკრაინის მიწაზე XXI საუკუნის ყველაზე სასტიკი ომი მიმდინარეობს, საქართველო არ არის მხოლოდ დამკვირვებელი. ჩვენ ვართ ამ ისტორიული დრამის უშუალო მონაწილენი, რადგან ის, რაც ახლა კიევთან, ხარკოვთან თუ ბახმუტთან ხდება, პირდაპირ განსაზღვრავს თბილისის, სოხუმისა და ცხინვალის მომავალს.
მსოფლიომ არ უნდა დაივიწყოს 2008 წლის გაკვეთილები და არ უარჰყოს გლობალური პასუხისმგებლობა. პირიქით, მან უნდა აღიაროს, რომ უკრაინის წინააღმდეგ განხორციელებული აგრესია არის 2008 წელს რუსეთის დაუსჯელობის პირდაპირი შედეგი. მსოფლიოს მაშინდელი „რბილი“ რეაქცია და ამერიკის „გადატვირთვის“ პოლიტიკა კრემლმა აღიქვა, როგორც მათი სისუსტე და ამასთანავე ნებართვა საზღვრების ძალის გამოყენებით შესაცვლელად.
ჩვენი გზავნილი პარტნიორებისადმი ნათელია: მშვიდობა ევროპაში ვერ იქნება სრული და მდგრადი, თუ ის არ მოიცავს საქართველოსა და უკრაინის ტერიტორიულ მთლიანობას. დაუშვებელია უსაფრთხოების ახალი არქიტექტურის ისე ჩამოყალიბება, რომ საქართველო კვლავ დარჩეს „ნაცრისფერ ზონაში“.
მეტად მნიშვნელოვანია ჰუმანიტარული სოლიდარობა: ის, რაც ქართველმა ხალხმა უკრაინელი ლტოლვილებისთვის გააკეთა, არის ჩვენი საუკეთესო პასუხი რუსეთის აგრესიაზე. ესაა ჩვენი ეროვნული ღირსების საკითხი.
ცხადზე უცხადესია ისიც, რომ ინსტიტუციური თავდაცვის გარეშე ვერაფერს მივაღწევთ. ომი მხოლოდ ფრონტზე არ მიმდინარეობს. ჩვენი ბრძოლის ხაზი გადის ძლიერ სახელმწიფო ინსტიტუტებზე, თავისუფალ მედიასა და ეკონომიკურ დამოუკიდებლობაზე.
ჩვენ, ვისაც გამოვლილი გვაქვს დევნილობისა და ოკუპაციის სიმწარე, ყველაზე უკეთ გვესმის უკრაინის ტკივილი. ეს საერთო ტრავმა უნდა იქცეს საერთო გამარჯვების საძირკვლად. ჩვენი მიზანი არა მხოლოდ გადარჩენაა, არამედ განვითარებაც. ამისთვის კი საჭიროა სტრატეგიული მოკავშირეობა - აშშ-სთან, ევროკავშირთან და ნატოსთან თანამშრომლობის ხარისხობრივად ახალ ეტაპზე გადაყვანა, რათა საქართველოს თავდაცვისუნარიანობა იყოს შეკავების რეალური ინსტრუმენტი.
გამოსაყენებელია შუა დერეფნის პოტენციალი და გასაზრდელია საქართველოს როლი ევროპის ენერგოუსაფრთხოებაში. ჩვენ უნდა ვიყოთ არა პრობლემების წყარო, არამედ გლობალური გადაწყვეტილებების ნაწილი. მე ასე მესმის დეოკუპაციის მშვიდობიანი ფორმულა: უკრაინის ომის დასრულებისას, საერთაშორისო დღის წესრიგში მკაცრად უნდა დადგეს რუსეთის ვალდებულება - გაიყვანოს ჯარები საქართველოს ოკუპირებული ტერიტორიებიდან. ისტორია არ გვპატიობს ყოყმანს გადამწყვეტ მომენტებში. დღეს საქართველო დგას იქ, სადაც ცივილიზაციური არჩევანი კეთდება. ჩვენი გზა ევროპისკენ, არის გზა მშვიდობისკენ, ჩვენი სოლიდარობა უკრაინისადმი - ჩვენი ერთგულება საკუთარი თავისუფლებისადმი.
ისტორია ზოგჯერ დაუნდობელი გამეორებაა. დღეს, როდესაც უკრაინის ცაზე ცეცხლისა და ფოლადის წვიმა მოდის, საქართველოში ჰაერი 2008 წლის აგვისტოს სუნით ივსება. ეს არ არის მხოლოდ გეოპოლიტიკური ძვრები; ეს არის ორი ერის საერთო გოლგოთა, სადაც თავისუფლების ფასი სისხლითა და სიმტკიცით იზომება.
მსოფლიომ უნდა გააცნობიეროს: უკრაინის ჭრილობები საქართველოს ძველი იარების გაგრძელებაა. ჩვენი გზავნილი სამყაროსადმი მარტივია: თავისუფლება არ არის განაწილებადი სიკეთე. ის ან ყველასია, ან - არავისი. ევროპული ოჯახი ვერ იქნება სრულყოფილი, სანამ მის აღმოსავლეთ კიდეზე, შავი ზღვის ორსავე ნაპირას, ადამიანები საკუთარი არჩევანის გამო იხოცებიან.
საქართველო არ არის მხოლოდ წერტილი რუკაზე; ის არის ევროპული სულის უკიდურესი ფორპოსტი, რომელიც დღეს უკრაინასთან ერთად სუნთქავს. ქართული საზოგადოებისთვის უკრაინა დღეს სარკეა. ჩვენ ვხედავთ მათ ნანგრევებში ჩვენს დანგრეულ სახლებს, მათ დევნილებში - ჩვენს აფხაზეთსა და სამაჩაბლოს. როდესაც ქართველი ხალხი უკრაინელ დევნილს კარს უღებს, ის ამით საკუთარ წარსულს მკურნალობს. ეს არ არის მხოლოდ ქველმოქმედება; ეს არის ეროვნული ღირსების აქტი, რომელიც ამტკიცებს, რომ ოკუპაციამ ჩვენში ადამიანი ვერ მოკლა. ჰოდა, ნუ მივცემთ შიშს უფლებას, წაგვართვას მომავლის რწმენა. თავისუფლება ყოველთვის რისკია, მაგრამ მონობა - გარანტირებული განადგურება.
პრობლემების გადაჭრა არ ხდება მხოლოდ კაბინეტებში. ის ხდება იქ, სადაც სიმართლე ძალაზე მაღლა დგება. დეოკუპაცია მხოლოდ ჯარების გაყვანა როდია; ესაა სამართლიანობის დაბრუნება სოხუმში, ცხინვალში, მარიუპოლსა და ყირიმში. საქართველო თავის არჩევანს აკეთებს არა შიშით, არამედ სიყვარულით - თავისუფლებისა და იმ საერთო ღირებულებების მიმართ, რამაც საუკუნეები გამოგვატარა. ჩვენი სოლიდარობა უკრაინისადმი ჩვენი ლოცვაა და ჩვენი ბრძოლა ხვალინდელი დღისთვის. ესაა საკითხი, რომელიც ყველაზე მეტად საჭიროებს ობიექტურ, „ცივ“ ანალიზს, რადგან სწორედ აქ გადის ზღვარი ემოციურ სოლიდარობასა და სახელმწიფოებრივ პრაგმატიზმს შორის.
სამწუხაროდ, უნდა ვაღიაროთ,რომ ომმა ერთგვარი „დიპლომატიური ყრუ კედელი“ აღმართა თბილისსა და კიევს შორის, რაც რამდენიმე ფუნდამენტური მიზეზით არის განპირობებული, მათ შორის უპირველესად ტოტალური ომის ეგზისტენციალური შიშით. უკრაინისთვის ეს არის გადარჩენის ომი, სადაც მოქმედებს პრინციპი: „ყველაფერი ან არაფერი!“ შესაბამისად, კიევის მოლოდინი პარტნიორების მიმართ მაქსიმალისტურია: იარაღი, სანქციები და მკაფიო პოზიციონირება. საქართველოს მთავრობისთვის კი, 2008 წლის გამოცდილების ფონზე, მთავარი პრიორიტეტი „ომის აცილებაა“. თბილისის მხრიდან გატარებული „ფრთხილი პოლიტიკა“ კიევში ხშირად აღიქმება როგორც არასაკმარისი სოლიდარობა ან თუნდაც რუსეთის მიმართ „ლოიალობა“. მთავარი გამყოფი ხაზი გახდა სანქციების და „მეორე ფრონტის“ საკითხი. უკრაინა ღიად მოუწოდებდა საქართველოს, შეერთებოდა ეკონომიკურ სანქციებს და უფრო აქტიური ყოფილიყო სამხედრო-პოლიტიკური კუთხით. თბილისის პასუხი იყო მკაფიო: სანქციები დააზიანებდა მხოლოდ საქართველოს ეკონომიკას და ვერ შეაჩერებდა რუსეთს. „მეორე ფრონტის“ რიტორიკამ კი, რომელიც თბილისმა კიევის ზოგიერთი მაღალჩინოსნის განცხადებებიდან ამოიკითხა, ურთიერთობები უკიდურესად დაძაბა. აქ არ უნდა დაგვავიწყდეს ე.წ. „მიხეილ სააკაშვილის ფაქტორი“. საქართველოს ყოფილი პრეზიდენტის პატიმრობა და მისი მჭიდრო კავშირი უკრაინის ხელისუფლებასთან (როგორც უკრაინის მოქალაქის და მაღალჩინოსნის) მუდმივად რჩება პოლიტიკური ვაჭრობისა და ურთიერთბრალდებების საგნად. (მართალია, საქართველოს საზოგადოებამ ბოლომდე ვერ გაიგო, რატომ იცავენ უკრაინის საჭეთმპყრობელნი საქართველოს ყოფილ პრეზიდენტს ეგზომ გააფთრებით, მათ წინაშე რა განსაკუთრებული დამსახურებებისთვის?) სამწუხაროდ, ეს პერსონალური განზომილება ხშირად ჩრდილავს ჩვენს საერთო სტრატეგიულ ინტერესებს. ამ „დაფარული კონფლიქტის“ ხილული ნაწილი გახდა დიპლომატიური კრიზისი, ელჩების გაწვევა და დემარშები. კიევისთვის მიუღებელი აღმოჩნდა საქართველოს პოზიცია ზოგიერთ საერთაშორისო პლატფორმაზე, ხოლო თბილისისთვის - უკრაინის მხრიდან საქართველოს ხელისუფლების კრიტიკა "დემოკრატიული უკანდახევის" გამო. ეს არის კონფლიქტი ტაქტიკებს შორის, თორემ ორივე ქვეყნის სტრატეგიული მიზანი ერთია - ევროპული ოჯახი და დეოკუპაცია, თუმცა ამ მიზნისკენ მიმავალ გზას კიევი ხედავს მაქსიმალურ წნეხსა და ბრძოლაში, ხოლო თბილისი - მაქსიმალურ სიფრთხილესა და რისკების არიდებაში.
ეს გაუცხოება ყველაზე მეტად რუსეთის ინტერესებში შედის, რადგან „დაყავი და იბატონე“ იმპერიული პოლიტიკის კლასიკური იარაღია.
რამდენად შესაძლებელია ამ პოლიტიკური ბზარის გამთელება მანამ, სანამ ომი აქტიურ ფაზაშია? ეს უკიდურესად რთული, თუმცა სახელმწიფოებრივი თვალსაზრისით აუცილებელი ამოცანაა. აქ საქმე გვაქვს არა მხოლოდ დიპლომატიურ გაუგებრობასთან, არამედ „ემოციურ ასიმეტრიასთან“, რომელიც ორ დედაქალაქს შორის გაჩნდა. მოდით, ვნახოთ, რა ფაქტორები უშლის ხელს ამ პროცესის დაძლევას და სად შეიძლება იყოს გამოსავალი. ორივე მხარე საკუთარი შიდა აუდიტორიის წინაშე გარკვეული ნარატივების ტყვეობაშია.
ამ რიტორიკული ჩიხიდან გამოსვლას სჭირდება ე.წ. „სახის შენარჩუნების“ სტრატეგია, რაც ომის პირობებში იშვიათი ფუფუნებაა. სააკაშვილის ფაქტორი ამ ურთიერთობებში „ნაღმივითაა“. მანამ, სანამ ეს თემა პოლიტიკური ვაჭრობის საგანია, კიევსა და თბილისს შორის სრულფასოვანი ნდობის აღდგენა საკმაოდ რთულია.
მიუხედავად დაძაბულობისა, მაინც არსებობს და ვითარდება „ჩუმი დიპლომატია“ ანუ, საჯარო ბრალდებების პარალელურად თანხვედრაშია უსაფრთხოების საერთო ინტერესები. ტერორიზმის პრევენცია, რუსული გავლენების მონიტორინგი და ინფორმაციის გაცვლა ის სფეროებია, სადაც პროფესიულ დონეზე კავშირი არ უნდა გაწყდეს. ევროპული გზა,ანუ ბრიუსელი დღეს ის ადგილია, სადაც თბილისმა და კიევმა ერთ ენაზე უნდა ილაპარაკონ. ჰუმანიტარული დიპლომატია ყველაზე უსაფრთხო და ეფექტური საშუალებაა ურთიერთობების შესანარჩუნებლად.
საქართველოს მხრიდან უკრაინელი ბავშვების რეაბილიტაცია, გენერატორებით დახმარება და ლტოლვილების მიღება გახლავთ ის ე.წ. „რბილი ძალა“, რომელიც კიევში პოლიტიკურ ელიტაზე მეტად ხალხის განწყობაზე მოქმედებს. ცხადია, ომის აქტიურ ფაზაში სრული იდილიის აღდგენა ნაკლებად სავარაუდოა, თუმცა „ცივი მშვიდობის“ შენარჩუნება შესაძლებელია. ნამდვილი გამთელება დაიწყება მაშინ, როდესაც უკრაინა გადავა აღდგენის ფაზაში, სადაც საქართველოს, როგორც ტრანზიტულ ჰაბს და ეკონომიკურ პარტნიორს, ახალი ფუნქცია ექნება. დასავლეთი შექმნის უსაფრთხოების ახალ არქიტექტურას და საქართველო უკრაინის პარალელურად ერთიანი თავდაცვითი სივრცის ნაწილი გახდება. მათ შორის პოლიტიკური ბზარი, როგორც ზემოთ შევნიშნე, დღეს არის ტაქტიკური, მაგრამ ჩვენი მეგობრობა არის ონტოლოგიური (არსებობითი).
მთავრობები მოდიან და მიდიან, ჩვენს ორ ერს შორის არსებული ისტორიული და სულიერი კავშირი კი იმდენად ღრმაა, რომ ის ნებისმიერ პოლიტიკურ კრიზისს გაუძლებს. ჩვენი ამოცანაა, ამ „პოლიტიკურმა ყინულმა“ არ დააზიანოს ხალხების დამოკიდებულება ერთმანეთის მიმართ. სწორედ ამიტომ აქ დასახელებული ფაქტები უნდა გავიგოთ არა როგორც ბრალდება, არამედ როგორც დროებითი გაუგებრობა საერთო მიზნისკენ მიმავალ გზაზე. დღეს, როდესაც უკრაინის მიწაზე თავისუფლებისთვის ბრძოლის უმძიმესი ეპოსი იწერება, საქართველო ამ პროცესის განუყოფელი ნაწილია. ჩვენი კავშირი არაა მხოლოდ გეოპოლიტიკური მოცემულობა – ეს გახლავთ ისტორიული და სულიერი ნათესაობა, რომელიც ნებისმიერ პოლიტიკურ კონიუნქტურაზე მაღლა დგას.
სწორედ ამ მოცემულობის გათვალისწინებით ჩვენს სახელმწიფოებს მართებთ დიპლომატიური გონიერება, რაც გულისხმობს ხიდის გადებას ემოციასა და პრაგმატიზმს შორის.
მოვუწოდებ ორივე ქვეყნის პოლიტიკურ ელიტას დიპლომატიური გონიერებისკენ, რათა ომის პირობებში მაქსიმალისტურმა მოლოდინებმა და შიდაპოლიტიკურმა დღის წესრიგმა არ დაჩრდილოს ჩვენი სტრატეგიული პარტნიორობა.
დადგა ისეთი დრო, როცა ჩვენი ქვეყნების მეგობრობა მკაცრ გამოცდას გადის. მთავრობები იცვლებიან, მაგრამ ერების ნება ურყევია. ჩვენი გზა ევროპისკენ არის გზა თავისუფლებისკენ, სადაც საქართველო და უკრაინა, როგორც თანასწორი და სუვერენული სახელმწიფოები, თავის ღირსეულ ადგილს დაიკავებენ. ჩვენ ვირჩევთ არა შიშს, არამედ დიპლომატიურ გონიერებასა და მუდმივ სოლიდარობას. რადგან მხოლოდ ერთიანობას შეუძლია შესაძლებელი გახადოს ის „ნათელი ხვალე“, როცა შავი ზღვა მშვიდობისა და თავისუფლების სიმბოლო გახდება.
ომის დასრულების შემდეგ რეგიონის მომავალი რამდენიმე ურთიერთგამომრიცხავ გზაჯვარედინზე დგას. რადგან ჩვენი წერილი „დიპლომატიურ გონიერებასა“ და რეალიზმზეა დაფუძნებული, მოდით, გავაანალიზოთ ორივე უკიდურესი წერტილი, რაც პირდაპირ აისახება საქართველოზეც.
ოპტიმისტური სცენარი ანუ „ევროპული რენესანსი“: ეს სცენარი ეფუძნება უკრაინის სრულ გამარჯვებას (საერთაშორისოდ აღიარებულ საზღვრებში დაბრუნებას) და რუსეთის იმპერიული ამბიციების კრახს.
ამ დროს ჩნდება საქართველოს დეოკუპაციის შანსი: დასუსტებული რუსეთი იძულებული ხდება, გაიყვანოს ჯარები ოკუპირებული ტერიტორიებიდან. საერთაშორისო სამართალი ხდება ერთადერთი ლეგიტიმური ინსტრუმენტი და იწყება აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონის მშვიდობიანი რეინტეგრაციის პროცესი.
კეთდება „დიდი ნახტომი“ უსაფრთხოების სფეროში: უკრაინა და საქართველო ხდებიან ნატოსა და ევროკავშირის სრულუფლებიანი წევრები. შავი ზღვა იქცევა „მშვიდობის ტბად“, სადაც ენერგეტიკული და სატრანსპორტო მაგისტრალები (შუა დერეფანი) მაქსიმალური დატვირთვით მუშაობს.დემოკრატიული კონსოლიდაცია: გარე საფრთხის გაქრობა ხელს უწყობს შიდა პოლარიზაციის დასრულებას. საქართველო ყალიბდება რეგიონის ეკონომიკურ და კულტურულ ცენტრად.
პესიმისტური სცენარი: „ნაცრისფერი ზონის კონსერვაცია“. ეს სცენარი გულისხმობს ომის „გაყინვას“ ან რუსეთის მიერ გარკვეული ტერიტორიული მიღწევების შენარჩუნებას, რაც ქმნის დაუსრულებელი არასტაბილურობის განცდას.
ბრიუსელსა და ვაშინგტონში ჩვენი ხმა მხოლოდ მაშინ იქნება გადამწყვეტი, თუ ის საერთო ევროპული უსაფრთხოების კონტექსტში გაჟღერდება. ჩვენი მიზანია მშვიდობა, მაგრამ არა თავისუფლებისა და ეროვნული ღირსების დათმობის ხარჯზე. მუდმივი შეძახილები, თითის ქნევა და წარამარა ჭკუის სწავლება ე.წ. დასავლელი პარტნიორებისგან, ჩემი აზრით, არაა მიზნის მისაღწევი უმოკლესი გზა.
მზე მართლაც ამოვა შავ ზღვაზე, მაგრამ ამ სინათლეს მხოლოდ ის ერები იხილავენ, რომლებმაც ქარიშხლის დროს სიმტკიცე და ერთმანეთისადმი ერთგულება შეინარჩუნეს. ეს არის ჩვენი ისტორიული მისია და ეს არის ჩვენი ერთადერთი სწორი არჩევანი.
დღეს აღმოსავლეთ ევროპაში ისევ არის პრეტენდენტი ქვეყანა, რომელსაც ნატოში შესვლა სურს, მაგრამ დღევანდელი კონფიგურაცია ბევრად რთულია 1952 წელთან შედარებით. რუსეთის მოთხოვნები მასშტაბურია, მოსკოვის პოზიცია კი მკაცრი. ესკალაციის საფრთხე რეალურია. ამერიკას ევროპიდან წასვლა სურს, ევროპელები კი, თავის მხრივ, ნერვიულობენ და ისე არაპროგნოზირებულად მოქმედებენ როგორც არასდროს.
