საკ­ვე­ბი მო­დის მხო­ლოდ მი­წი­დან!

საკ­ვე­ბი მო­დის მხო­ლოდ მი­წი­დან!

რთვე­ლი - 2026,  კარ­გი მო­სა­ვა­ლი - სა­ხელ­მ­წი­ფოს წარ­მა­ტე­ბა თუ გლე­ხის თავ­სა­ტე­ხი?

 სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში წელს ყურ­ძ­ნის დი­დი მო­სა­ვა­ლია.

წი­ნას­წა­რი პროგ­ნო­ზით, მო­სა­ვალ­მა, შე­საძ­ლოა, 300 000 ტო­ნას გა­და­ა­ჭარ­ბოს, რაც, რო­გორც ამ­ბო­ბენ, და­მო­უ­კი­დე­ბე­ლი სა­ქარ­თ­ვე­ლოს ის­ტო­რი­ა­ში ერთ-ერ­თი და შე­იძ­ლე­ბა ით­ქ­ვას, ყვე­ლა­ზე მა­ღა­ლი მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლი იყოს.

7 ოქ­ტომ­ბ­რის­თ­ვის კა­ხეთ­ში უკ­ვე 180 000 ტო­ნამ­დე ყურ­ძე­ნი იყო და­ბი­ნა­ვე­ბუ­ლი.

ეს, ერ­თი შე­ხედ­ვით, მხო­ლოდ კარ­გი ამ­ბა­ვია, მაგ­რამ უხ­ვი მო­სა­ვა­ლი ავ­ტო­მა­ტუ­რად არ ნიშ­ნავს მა­ღალ ფასს, პი­რი­ქით, დი­დი მო­სა­ვა­ლი შე­იძ­ლე­ბა ფას­ზე სა­წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­დაც მოქ­მე­დებ­დეს - რო­დე­საც ბა­ზარ­ზე ერ­თ­დ­რო­უ­ლად დი­დი რა­ო­დე­ნო­ბის პრო­დუქ­ტი ჩნდე­ბა, მი­სი რე­ა­ლი­ზა­ცი­ის პრობ­ლე­მა უფ­რო მძაფ­რ­დე­ბა.

ამას ოფი­ცი­ა­ლუ­რი მხა­რეც პირ­და­პირ აღი­ა­რებს.

2026 წლის მო­სავ­ლის მო­ცუ­ლო­ბის ფონ­ზე, მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია რა მხო­ლოდ ყურ­ძ­ნის სრუ­ლად და­ბი­ნა­ვე­ბა, არა­მედ მი­სი შემ­დო­მი რე­ა­ლი­ზა­ცია. სა­მი­ნის­ტ­როს შე­ფა­სე­ბით, ღვი­ნი­სა და ყურ­ძ­ნი­სე­უ­ლი სპირ­ტის გლო­ბა­ლურ ბაზ­რებ­ზე არ­სე­ბუ­ლი მდგო­მა­რე­ო­ბა რთუ­ლია, ამი­ტომ რე­კორ­დუ­ლად დი­დი მო­სა­ვა­ლი შე­იძ­ლე­ბა ერ­თ­დ­რო­უ­ლად იყოს დი­დი შე­საძ­ლე­ბე­ლო­ბაც და დი­დი გა­მოწ­ვე­ვაც.

ეს არ არის მხო­ლოდ წლე­ვან­დე­ლი წლის პრობ­ლე­მა, ეს სა­კითხი ტრი­ა­ლებს აგერ უკ­ვე 30 წელ­ზე მე­ტია და ქარ­თ­ვე­ლი გლე­ხი გა­მო­სა­ვალს ვერ­სად პო­უ­ლობს.

გა­რე­მოს დაც­ვი­სა და სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის მი­ნის­ტ­რის და­ვით სონ­ღუ­ლაშ­ვი­ლის გან­ცხა­დე­ბით, წლე­ვან­დე­ლი წე­ლი, მო­სავ­ლი­ა­ნო­ბის თვალ­საზ­რი­სით, გა­მორ­ჩე­უ­ლია არა მხო­ლოდ მევ­ნა­ხე­ო­ბა-მეღ­ვი­ნე­ო­ბის, არა­მედ სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის სხვა მი­მარ­თუ­ლე­ბე­ბის­თ­ვი­საც.

ამ წლის მო­სა­ვალ­ზე სა­უბ­რი­სას, ოფი­ცი­ა­ლუ­რი წყა­რო­ე­ბი გან­სა­კუთ­რე­ბით მი­უ­თი­თე­ბენ უკე­თეს კლი­მა­ტურ პი­რო­ბებ­ზე, თუმ­ცა შე­დე­გი მხო­ლოდ „კარ­გი ამინ­დით“ ვერ აიხ­ს­ნე­ბა. ჩე­მი აზ­რით, ეს, ასე­ვე, არის ქარ­თ­ვე­ლი გლე­ხის, ქარ­თ­ვე­ლი მე­ვე­ნა­ხის უღა­ლა­ტო შრო­მა შვი­ლი­ვით ნა­ზარ­დი ვე­ნა­ხი­სა და ვა­ზი­სად­მი.

ჩვენს გა­ზეთ­ში გა­მოქ­ვეყ­ნე­ბულ წე­რილ­ში, რამ­დე­ნი­მე თვის წინ, ვსა­უბ­რობ­დით სოფ­ლის წი­ნა­შე არ­სე­ბულ პრობ­ლე­მებ­ზე, რო­მე­ლიც ქარ­თულ სო­ფელს შთან­თ­ქ­მას უპი­რებს, მაგ­რამ, ჩვენ­და სა­ბედ­ნი­ე­როდ, წლე­ვან­დელ­მა მო­სა­ვალ­მა და­ამ­ტ­კი­ცა, რომ ქარ­თუ­ლი სო­ფე­ლი ჯერ კი­დევ არ­სე­ბობს, ცოცხა­ლია და საკ­მა­ოდ დიდ მო­სა­ვალ­საც ქმნის. ქარ­თ­ველ გლეხს ჯერ კი­დევ აქვს მი­წის და­მუ­შა­ვე­ბის, ვე­ნა­ხის მოვ­ლის, მო­სავ­ლის მოყ­ვა­ნი­სა და ოჯა­ხუ­რი მე­ურ­ნე­ო­ბის შე­ნარ­ჩუ­ნე­ბის ჩვე­ვა.

ეს ჩვე­ვა ჩვე­ნი უძ­ვე­ლე­სი ტრა­დი­ცი­ე­ბი­დან, „გე­ორ­გი­ა­ნე­ლო­ბი­დან“ და კი­დევ იმ „ავად­სახ­სე­ნე­ბე­ლი“ საბ­ჭო­თა ეპო­ქის სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბი­სად­მი პრი­ო­რი­ტე­ტუ­ლი და­მო­კი­დე­ბუ­ლე­ბე­ბი­დან მო­დის. ამა­ზე სა­უ­ბა­რი შორს წაგ­ვიყ­ვანს, ამი­ტომ პირ­და­პირ გეტყ­ვით, სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის ჯერ კი­დევ ძა­ლუ­მად არ­სე­ბო­ბა სა­ქარ­თ­ვე­ლო­ში ზო­გი­ერთს რომ ჩვე­უ­ლებ­რივ ამ­ბად შე­იძ­ლე­ბა მი­აჩ­ნ­დეს, არის უზარ­მა­ზა­რი ეკო­ნო­მი­კუ­რი რე­სურ­სი, რად­გან თუ ადა­მი­ანს მი­წას­თან  მუ­შა­ო­ბა შე­უძ­ლია, ვე­ნა­ხის მოვ­ლა, ცოდ­ნის გა­და­ცე­მა, ტექ­ნი­კის გა­მო­ყე­ნე­ბა და მო­სავ­ლის მო­ლო­დი­ნი, ეს თა­ვის­თა­ვად ჰქმნის ქვეყ­ნის ეკო­ნო­მი­კურ სა­ფუძ­ველს.

ამ თვალ­საზ­რი­სით, 2026 წლის მო­სა­ვა­ლი შეგ­ვიძ­ლია და­ვი­ნა­ხოთ არა მხო­ლოდ რო­გორც ბუ­ნე­ბის, არა­მედ ბუ­ნე­ბი­სა და ადა­მი­ა­ნის ხან­გ­რ­ძ­ლი­ვი შრო­მის შე­დე­გი...

ჩვენ ხში­რად ვამ­ბობთ, სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბა ქვეყ­ნის ეკო­ნო­მი­კის ამ­დენ და ამ­დენ პრო­ცენტს ქმნი­სო, მაგ­რამ პრო­ცენ­ტე­ბი ყო­ველ­თ­ვის ვერ გვიჩ­ვე­ნებს სფე­როს სტრა­ტე­გი­ულ მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბას.

შე­იძ­ლე­ბა სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის წი­ლი ქვეყ­ნის ეკო­ნო­მი­კა­ში მცი­რე იყოს, მაგ­რამ მის გა­რე­შე სხვა სექ­ტო­რე­ბის მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნი ნა­წი­ლი ვერ იმუ­შა­ვებს. მა­გა­ლი­თად, ღვი­ნის მრეწ­ვე­ლო­ბა ვერ იარ­სე­ბებს ყურ­ძ­ნის გა­რე­შე, საკ­ვე­ბის მრეწ­ვე­ლო­ბა ვერ იარ­სე­ბებს სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის გა­რე­შე, ტუ­რიზ­მიც, გარ­კ­ვე­ულ­წი­ლად, ეყ­რ­დ­ნო­ბა სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბას, რად­გან ქარ­თუ­ლი სუფ­რა, ღვი­ნო და ად­გი­ლობ­რი­ვი პრო­დუქ­ტი ტუ­რის­ტე­ბის­თ­ვის ქარ­თუ­ლი ეგ­ზო­ტი­კის გა­ნუ­ყო­ფე­ლი ნა­წი­ლია, ამი­ტომ სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის მცი­რე წი­ლი ეკო­ნო­მი­კა­ში არ ნიშ­ნავს მის მცი­რე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბას.

ღვი­ნის ეროვ­ნუ­ლი სა­ა­გენ­ტოს ინ­ფორ­მა­ცი­ით, ყურ­ძ­ნის ჩა­სა­ბა­რე­ბელ ფას­ზე ცვლი­ლე­ბა რამ­დენ­ჯერ­მე მოხ­და. ჭი­ნე. Gოვ. გე-ს მო­ნა­ცე­მე­ბით, მა­ღალ­კონ­დი­ცი­უ­რი სა­ფე­რა­ვის ფა­სი 1, 50 გახ­და, რქა­წი­თე­ლი და სხვა შე­სა­ბა­მი­სი ჯი­შე­ბი - 1, 30 ლა­რი, სა­შუ­ა­ლო კა­ტე­გო­რი­ე­ბი, შე­სა­ბა­მი­სად, 1, 00 და 0, 90 ლა­რი. და­ბა­ლი შა­ქა­რი­ა­ნო­ბის შემ­თხ­ვე­ვა­ში - 0,50 ლა­რი, მაგ­რამ ჩვენს წი­ნა­შე თავ­სა­ტე­ხად მა­ინც დგას კითხ­ვა: რამ­დე­ნად სა­მარ­თ­ლი­ა­ნად ფას­დე­ბა გლე­ხის შრო­მა, რო­მელ­მაც ეს მო­სა­ვა­ლი შექ­მ­ნა, ანუ არის თუ არა ეს ფა­სე­ბი გლე­ხის შრო­მის ადეკ­ვა­ტუ­რი.

აქ გე­ნე­რა­ლურ ეკო­ნო­მისტს და ფი­ნან­სისტს მარქსს მო­ვიშ­ვე­ლი­ებ, თუმ­ცა ეს სუ­ლაც არ ნიშ­ნავს, მარ­ქ­სის­ტუ­ლი პო­ლი­ტი­კუ­რი პროგ­რა­მის შე­თა­ვა­ზე­ბას, პი­რი­ქით, ეს ნიშ­ნავს ერ­თი "ძვე­ლი" პო­ლი­ტე­კო­ნო­მის­ტის მი­ერ დას­მუ­ლი კითხ­ვე­ბის გან­მე­ო­რე­ბას დღე­ვან­დე­ლი რე­ა­ლო­ბის უკეთ და­სა­ნა­ხად, ილუს­ტ­რა­ცი­ის­თ­ვის: ვინ მუ­შა­ობს, ვინ ფლობს, ვინ იღებს შე­მო­სა­ვალს, რო­გორ იქ­მ­ნე­ბა ფა­სი, რო­გორ ნა­წილ­დე­ბა შექ­მ­ნი­ლი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა და რაც ყვე­ლა­ზე მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, შე­იძ­ლე­ბა თუ არა, ეკო­ნო­მი­კუ­რად წარ­მა­ტე­ბუ­ლად ჩა­ით­ვა­ლოს სის­ტე­მა, რო­მელ­შიც პრო­დუქ­ტი ბევ­რი იქ­ნე­ბა, მაგ­რამ მი­სი მწარ­მო­ებ­ლის შრო­მა მა­ინც იმ­დე­ნად იაფად შე­ფას­დე­ბა, რომ ზოგ შემ­თხ­ვე­ვა­ში თვით­ღი­რე­ბუ­ლე­ბა­საც ვერ და­ფა­რავს?!

კი, ბა­ტო­ნო, რე­კორ­დუ­ლი მო­სა­ვა­ლი ნამ­დ­ვი­ლად სა­სი­ხა­რუ­ლოა, მაგ­რამ მხო­ლოდ მა­შინ იქ­ნე­ბა ეს ყვე­ლა­ფე­რი გუ­ლის გა­სა­ხა­რი, თუ უხ­ვი მო­სავ­ლის უკან მდგო­მი ადა­მი­ა­ნე­ბის შრო­მაც ღირ­სე­უ­ლად და­ფას­დე­ბა.

თუ გლე­ხის შრო­მა დღი­თიდღე უფა­სურ­დე­ბა, იგი სოფ­ლი­დან ქა­ლაქ­ში, ან­და  ზოგ­ჯერ ქვეყ­ნი­დან­დაც კი მი­დის, ვინ აწარ­მო­ებს მო­მა­ვალ­ში სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის პრო­დუქ­ცი­ას, ანუ საკ­ვებს, მა­შინ, რო­ცა მსოფ­ლი­ოს მო­სახ­ლე­ო­ბას უფ­რო და უფ­რო მე­ტი საკ­ვე­ბი სჭირ­დე­ბა?

ჩემს პე­რი­ოდ­ში უმაღ­ლეს სას­წავ­ლებ­ლებ­ში პო­ლი­ტე­კო­ნო­მი­ის სა­განს აღარ ას­წავ­ლიდ­ნ­დენ, მაგ­რამ აბი­ტუ­რი­ენ­ტო­ბი­სას მყავ­და ის­ტო­რი­ის რე­პე­ტი­ტო­რი, შე­სა­ნიშ­ნა­ვი მო­აზ­როვ­ნე, უგა­ნათ­ლე­ბუ­ლე­სი პი­როვ­ნე­ბა, დი­დად პატ­რი­ო­ტი კა­ცი, ცხო­ნე­ბუ­ლი მე­რაბ გო­გუ­ა­ძე, რო­მელ­მაც ზედ­მი­წევ­ნით კარ­გად იცო­და ეკო­ნო­მი­კი­სა და პო­ლი­ტი­კის არ­სი და მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბა და ისიც, რამ­დე­ნად იყო და არის ეს ყვე­ლა­ფე­რი გა­და­ჯაჭ­ვუ­ლი ის­ტო­რი­ას­თან. მი­სი ლექ­ცი­ე­ბი­დან კარ­გად მახ­სოვს მარ­ქ­სი­სა და ენ­გელ­სის შე­სა­ხებ ჩა­ტა­რე­ბუ­ლი გაკ­ვე­თი­ლე­ბის ფა­სი. თუ სწო­რად ვიხ­სე­ნებ, მარ­ქ­სის მი­ხედ­ვით, მნიშ­ვ­ნე­ლო­ვა­ნია, არა ის, თუ რა რა­ო­დე­ნო­ბის პრო­დუქ­ტი იწარ­მო­ე­ბა, არა­მედ, რა ურ­თი­ერ­თო­ბებ­ში იწარ­მო­ე­ბა იგი...

თუ გლე­ხი სა­კუ­თარ მი­წა­ზე მუ­შა­ობს, მაგ­რამ იმ­დე­ნად და­ბალ ფა­სად ყი­დის მო­სა­ვალს, რომ თა­ვი­სი შრო­მის რე­ა­ლურ ღი­რე­ბუ­ლე­ბას ვერ იღებს, სის­ტე­მა შე­იძ­ლე­ბა გა­რეგ­ნუ­ლად მუ­შა­ობ­დეს, მაგ­რამ მწარ­მო­ებ­ლის სო­ცი­ა­ლუ­რი და ეკო­ნო­მი­კუ­რი კვლავ­წარ­მო­ე­ბა სუს­ტ­დე­ბა, ანუ, თუ 1.30 ან­და 1,50 თეთ­რი მხო­ლოდ დღე­ვან­დე­ლი მო­სავ­ლის ჩა­ბა­რე­ბის ფა­სია, ის ხვა­ლინ­დე­ლი ვე­ნა­ხის მოვ­ლის სა­მუ­შა­ო­ებს ვერ და­ა­ფი­ნან­სებს და ეს ეკო­ნო­მი­კუ­რად წარ­მა­ტე­ბუ­ლი ფა­სი ვერ იქ­ნე­ბა.

FAO (გა­ე­როს სურ­სა­თი­სა და სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის ორ­გა­ნი­ზა­ცია - ფო­ოდ ანდ აგ­რი­ცულ­ტუ­რე ოფ ტჰე უნი­ტედ ნა­ტი­ონს ) უკ­ვე დი­დი ხა­ნია სა­უბ­რობს იმა­ზე, რომ საკ­ვე­ბის რე­ა­ლუ­რი ღი­რე­ბუ­ლე­ბა მხო­ლოდ მა­ღა­ზი­ა­ში გა­დახ­დი­ლი ფა­სი არ არის. ამ ორ­გა­ნი­ზა­ცი­ის 2024 წლის ან­გა­რი­შის მი­ხედ­ვით, აგ­რო­სას­რურ­სა­თო სის­ტე­მე­ბის ფა­რუ­ლი გლო­ბა­ლუ­რი ხარ­ჯე­ბი 156 ქვე­ყა­ნა­ში შე­ფა­სე­ბუ­ლი იყო, და­ახ­ლო­ე­ბით, 11, 6 ტრი­ლი­ონ დო­ლა­რად 2020 წლის მსყიდ­ვე­ლო­ბი­თი უნა­რის მი­ხედ­ვით, რაც ნიშ­ნავს, რომ არც ერ­თი პრო­დუქ­ცი­ის ფა­სი მი­სი რე­ა­ლუ­რი ფა­სი არ არის...

ესაა მსოფ­ლიო ტენ­დენ­ცია და რო­გორც ერ­თი არ­ც­თუ ხელ­წა­მო­საკ­რა­ვი გო­ნე­ბის და გან­ვი­თა­რე­ბის ქალ­ბა­ტო­ნი მე­უბ­ნე­ბო­და: მო­ვა დრო, ადა­მი­ა­ნე­ბი აბე­ბით და­იკ­მა­ყო­ფი­ლე­ბენ შიმ­შილ­სო, მე მა­ინც მგო­ნია, რომ  ყვე­ლაფ­რის მი­უ­ხე­და­ვად, სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბას ნამ­დ­ვი­ლად აქვს მო­მა­ვა­ლი, იმ მარ­ტი­ვი მი­ზე­ზის გა­მო, რომ შე­უძ­ლე­ბე­ლია ადა­მი­ა­ნის არ­სე­ბო­ბა მი­წის, სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის გა­რე­შე.

ახ­ლა რა­საც ვიტყ­ვი, ამის მოს­მე­ნი­სას, სა­ვა­რა­უ­დოდ, სკეპ­ტი­კო­სებს გა­ე­ცი­ნე­ბათ, თუმ­ცა, თუ კარ­გად და­ფიქ­რ­დე­ბი­ან, ჩემ­სა­ვით მივ­ლენ ერთ, ამ პე­რი­ო­დის­თ­ვის პა­რა­დო­ქურ დას­კ­ვ­ნამ­დე: სოფ­ლის მე­ურ­ნე­ო­ბის­თ­ვის სა­უ­კე­თე­სო გა­მო­სა­ვა­ლია კოლ­მე­ურ­ნე­ო­ბე­ბის­მაგ­ვა­რი და მე­ურ­ნე­ო­ბე­ბის მსგავ­სი კო­ო­პე­რა­ცი­ე­ბი, ად­გი­ლობ­რი­ვი გა­და­მუ­შა­ვე­ბა, ხა­რის­ხის გა­უმ­ჯო­ბე­სე­ბა, ბა­ზარ­ზე პირ­და­პირ გას­ვ­ლა, კონ­კუ­რენ­ცია, ად­გი­ლობ­რი­ვი ბრენ­დი­რე­ბა, ექ­ს­პორ­ტ­ზე წვდო­მა და ა.შ.

არ ვი­ცი, სამ­წუ­ხა­როა ეს თუ სა­ბედ­ნი­ე­რო, მაგ­რამ ეს გახ­ლავთ ამ­ჟა­მად ადა­მი­ა­ნის ცი­ვი­ლი­ზა­ცი­ის დი­ლე­მა, რად­გან ქა­ლაქს შე­იძ­ლე­ბა ჰქონ­დეს ბან­კე­ბი, ქარ­ხ­ნე­ბი, ტექ­ნო­ლო­გი­ე­ბი, ცა­თამ­ბ­ჯე­ნე­ბი, მაგ­რამ საკ­ვე­ბი არც ბან­კე­ბი­დან მო­დის, არც ცა­თამ­ბ­ჯე­ნე­ბი­დან, საკ­ვე­ბი მო­დის მი­წი­დან.

სა­ზო­გა­დო­ე­ბამ უნ­და გა­დაწყ­ვი­ტოს, რამ­დე­ნად აფა­სებს იმ შრო­მას, რომ­ლის გა­რე­შეც თვი­თონ ვერ იარ­სე­ბებს.

ქარ­თუ­ლი სო­ფე­ლი ჯერ კი­დევ გვაძ­ლევს მო­სა­ვალს, მაგ­რამ გა­ურ­ვე­ვე­ლია, რამ­დენ ხანს შეძ­ლებს ადა­მი­ა­ნი მო­სავ­ლის მოყ­ვა­ნას, თუ ამ შრო­მით მი­სი ცხოვ­რე­ბა სულ უფ­რო და უფ­რო რთუ­ლი გახ­დე­ბა.

ეს ყვე­ლა ჩვენ­გა­ნის­თ­ვის, რო­გორც ვთქვი, ჯერ­ჯე­რო­ბით გა­და­უჭ­რე­ლი სა­კითხია, რად­გან თუ მი­წა­ზე მო­მუ­შა­ვე გაქ­რა, თუ სოფ­ლე­ბი დღე­ვან­დე­ლი ტემ­პით და­ცა­რი­ელ­და, მხო­ლოდ შიმ­შილს კი არა ქვეყ­ნის ფუნ­და­მენ­ტუ­რი საყ­რ­დე­ნის და­კარ­გ­ვას მი­ვი­ღებთ.

                                                                                                                    ირან­და კა­ლან­და­ძე